ગુજરાત શૈક્ષણિક સંશોધન અને તાલીમ પરિષદ, ગાંધીનગર
ધોરણ-6 થી 8 કૃતુહલ (વિજ્ઞાન) કરિક્યુલમ ગોલ્સ(અભ્યાસક્રમના ધ્યેયો) - ક્ષમતાની યાદી
ધોરણ 6 કુતૂહલ (વિજ્ઞાન)
અભ્યાસક્રમનું લક્ષ્ય (CG) - 1 દ્રવ્યની દુનિયા અને તેના ઘટકો, ગુણધર્મો અને વર્તણૂક અંગે શોધખોળ કરે છે.
ક્ષમતા (C) - 1.1 અવલોકનક્ષમ ભૌતિક અને રાસાયણિક ગુણધર્મોનાં આધારે દ્રવ્યનું વર્ગીકરણ કરે છે. (ભૌતિક ગુણધર્મો, ઘન, પ્રવાહી, વાયુ આકાર, કાળ, ધનતા, પારદર્શક, અપારદર્શક, ચુંબકીય,બિનથુબકીય, વાહક, અવાકક) (રસાયણિક ગુણાધર્મો- શુદ્ધ, બશુદ્ધ, એસિડ, બેઈઝ, ધાતુ, અધાતુ તત્વ, સંયોજન)
ક્ષમતા (C)-1.2 દ્રવ્યમાં થતા ભૌતિક અને રાસાયણિક ફેરફાર નું વર્ણન કરે છે અને દ્રવાના ગુણાધર્મો અને ફેરફારોને રજૂ કરવા માટે કણ પ્રકૃતિનો ઉપયોગ કરે છે.
ક્ષમતા (C)-1.3: માપનનું મહત્વ સમજાવે છે, અને સરળ સાધનોનો ઉપયોગ વડે દ્રવ્યના ભૌતિક ગુણાધર્મોનું માપન સ્થાનિક, અપ્રમાણભૂત એકમોમાં કરે છે. (કદ, વજન, તાપમાન, ઘનતા વગેરે)
ક્ષમતા (C)-1.4: દબાણ, તાપમાન અને ઘનતાના તફાવતને કારણે થતી ઘટનાઓ નું અવલોકન કરે છે અને સમજાવે છે. (દા.ત. શ્વાસોચ્છવાસ, ડૂબવું-તરવું, વરોમાં વોટર પંપ, વસ્તુઓનું ઠંડું થવું, પવનનું ઉત્પત્તિ)
અભ્યાસક્રમનું લક્ષ્ય (CG)-2 ભૌતિક વિશ્વને સમજવા વૈજ્ઞાનિક અને ગાણિતિક પરિભાષાનો ઉપયોગ કરે છે.
ક્ષમતા (C)-2.1 ભૌતિક રાશિઓ (સ્થાન, અંતર, સમય - ઝડપ અને ઝડપમાં ફેરફાર) નો ઉપયોગ કરીને ગાણિતિક અને રેખાકૃતિ દ્વારા એક-પરિમાણીય ગતિ (નિયમિત, અનિયમિત, ક્ષિતિજ સમાંતર, શિરોલંબા નું વર્ણન કરે છે.
ક્ષમતા (C)-22: સરળ પરિપથોમાં વિવિધ ઘટકોના ઉપયોગ દ્વારા વીજળી કેવી રીતે કામ કરે છે તેનું વર્ણન કરે છે, અને વીજળીની ઉષ્મીય અને ચુંબકીય અસરો દર્શાવે છે.
ક્ષમતા (C)-23: ચુંબકના ગુણધર્મોનું વર્ણન કરે છે. (કુદરતી અને કૃત્રિમ ચુંબક, પૃથ્વી- એક ચુંબક તરીકે)
ક્ષમતા (C)-2.4: પ્રકાશના વિવિધ સ્ત્રોતો માંથી પ્રકાશનું સુરેખ પ્રસરણનું નિદર્શન કરે છે, અને પ્રકાશના સ્ત્રોત અને વસ્તુઓના ફેરફાર દ્વારા તથા સાધનોના ઉપયોગ દ્વારા પરાવર્તનના નિયમો ચકાસે છે. (દાત. કુદરતી, કૃત્રિમ, પરાવર્તક સપાટીઓ) (સાધનો: સમતલ અને વક્ર અરીસા, પિનકોલ કેમેરા, કેલિડોસ્કોપ, પેરિસ્કોપ)
ક્ષમતા (C)-2.5 સાદા ટેલીરકોપ અને ફોટોગ્રાફસનાં ઉપયોગથી રાત્રિ આકાશના અવકાશીય પદાર્થોનું અવલોકન કરે અને ઓળખે છે. દિશા નક્કી કરવામાં કેલેન્ડર રચનામાં અને અન્ય ઘટનાઓમાં તેમની ભૂમિકા સમજાવે છે.
અવકાશીય પદાર્થો: તારા, ગ્રહો, કુદરતી અને કુત્રિમ ઉપગ્રહો, નક્ષત્રો, ઘૂમહેતુઓ) (ઘટનાઓ : ચંદ્રની કળાઓ, ગ્રહણ, પૃથ્વી ઉપર જીવના અભ્યાસક્રમનું લક્ષ્ય (CG)-): વૈજ્ઞાનિક પરિભાષાની મદદથી સજીવ સૃષ્ટિ વિષે શોધખોળ (explore) કરે છે.
ક્ષમતા (C)-3.1: નૈસર્ગિક વાતાવરણમાં જોવા મળતી સજીવોની સહિતના સજીવોનાં વૈવિધ્યને વર્ણવે છે.(સજીવોમાં વૈવિધ્ય કીટકો, બળસિયું, ગોકળગાય, પક્ષીઓ, સસ્તન પ્રાણીઓ, સરિસૃપ, કરોળિયા, વિવિધ વનસ્પતિ અને ફૂગ)
ક્ષમતા (C)-3.2: લાક્ષણીકતાઓના આધારે સજીવ અને નિર્જીવ વચ્ચેનો ભેદ પારખે છે. (લાક્ષણીકતાઓ: પોષણની જરૂરિયાત, વૃદ્ધિ અને વિકાસ, શ્વસનની જરૂરિયાત, સંવેદના, પ્રજનન, ઉત્સર્જન, કોષીય સંરચના
ક્ષમતા (C)-૩૩: સજીવો અને વાતાવરણ વચ્ચેના સંબંધોની તરાહનું વિશ્લેષણ તેમની વચ્ચેના અવલંબન અને પ્રતિચારના સંદર્ભમાં કરે છે.
ક્ષમતા (C)-3.4: અનુકુળ પરિસ્થિતિઓ સમજાવે છે (વાતાવરણ, અનુકુળ તાપમાન, દબાણ, પ્રકાશ, પાણીના ગુણધર્મો)
અભ્યાસક્રમનું લક્ષ્ય (CG)-4: આરોગ્ય, સ્વચ્છતા અને સુખાકારીના ઘટકોને સમજે છે.
ક્ષમતા (C)-4.1: ખોરક રાંધવાની ભારતીય પદ્ધતિઓ અને પોષણની આધુનિક સમાજના આધારે ખોરાકના ઘટકોનું પોષણ આધારિત વિશ્લેષણ હાથ ઘરે છે, અને સ્વાસ્થ્ય ઉપર પોષણાની અસર સમજાવે છે.
ક્ષમતા (C)-4.2: ખોરાકનાં વૈવિધ્યના જુદાં જુદાં પરિમાણોને તપાસે છે. (પરિમાણો: સ્ત્રોત, પોષકતત્વો. આબોહવાની પરિસ્થિતિઓ, આકાર)
ક્ષમતા (C)-4.3: તરુણાવસ્થા દરમિયાન થતા જૈવિક ફેરફારો નું વર્ણન કરે છે. અને સુખાકારી સુનિશ્ચિત કરવાના પગલા લે છે (જૈવિક ફેરફારો: વૃદ્ધિ, અંત:સ્ત્રાવ સંબંધિત)
ક્ષમતા (C)-4.4: નશાકારક પદાર્થને ઓળખે છે અને તેની ચર્ચા કરે છે. તેમજ આ અંગેની તેમની ચિંતાના સમાધાન માટે શાળાને સલામત સ્થળ તરીકે જુએ છે.
અભ્યાસક્રમનું લક્ષ્ય (CG)-5: વિજ્ઞાન, ટેકક્નોલોજી અને સમાજ વચ્ચેના આંતરજોડાણને સમજે છે.
ક્ષમતા (C)-5.1: વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી માનવ જીવનની ગુણાવત્તા સુધારવામાં કેવી રીતે મદદ કરી શકે ચે તેમજ ઇતિહાસમા થયેલ વિજ્ઞાનના કેટલાક હાનિકારક ઉપયોગનાં ઉદાહરણ આપે છે (માનવ જીવનની ગુણવત્તા, આરોગ્ય, સંદેશાવ્યવહાર, પરિવહન, ખાદ્ય-સુરક્ષા, જળવાયુ પરિવર્તન ઘટાડવું, સંસાધનોનો વિવેકપૂર્ણ વપરાશ, કૃત્રિમ ઉપગ્રહોનો ઉપયોગ)
ક્ષમતા (C)-5.2: વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને સમાજનાં એકબીજા પર પડેલા પ્રભાવ સંબંધિત સમાચાર અને લેખો પર પોતાના મંતવ્યો વ્યક્ત કરે છે.
અભ્યાસક્રમનું લક્ષ્ય (CG)-6: વૈજ્ઞાનિક જ્ઞાનની ઉત્ક્રાંતિ (વિકાસ) અને વૈજ્ઞાનિક પૃચ્છા કરવા થકી વિજ્ઞાનના સ્વરૂપ અને પ્રક્રિયાઓની શોધખોળ (explore) કરે છે.
ક્ષમતા (C)-6.1: સમય જતા વૈજ્ઞાનિક જ્ઞાન અને વિચારો કેવી રીતે બદલાયા તેનું ઉદાહરણ આપે અને વૈજ્ઞાનિક જ્ઞાનનો ઉત્ક્રાંતિ દરમિયાન મૂળભૂત અને સામાન્ય રહ્યા હોય તેવા વૈજ્ઞાનિક મુલ્યોને ઓળખે છે (વૈજ્ઞાનિક જ્ઞાન અને વિચારો: વસ્તુઓ અને ગ્રહોની ગતિનું વર્ષાન, જીવનની સ્વયંભુ ઉત્પત્તિ, ગ્રહોની સંખ્યા) (વૈજ્ઞાનિક મુલ્યો: વૈજ્ઞાનિક મિજાજ, સામુદાયિક પ્રયાસ તરીકે વિજ્ઞાન જેવ-વૈવિધ્ય અને નિવસનતંત્રોનું સંરક્ષણ
ક્ષમતા (C)-6.2 વૈજ્ઞજ્ઞાનિક પરિભાષાનો ઉપયોગ કરીને પ્રશ્નો રચે અને પુરાવા તરીકે માહિતી એકત્રિત કરે છે (વૈજ્ઞાનિક પરિભાષા: કોઈ ઘટના, તરાહ અથવા વસ્તુના વર્તન માટેના સંભવિત કારણો ઓળખવા માટે) (માહિતી એકત્રિકરણ: કુદરતી વાતાવરણનું અવલોકન, સરળ પ્રયોગની રચના અથવા સરળ વૈજ્ઞાનિક ઉપકરણોનાં ઉપયોગ થકી)
અભ્યાસક્રમનું લક્ષ્ય (CG)-7: વિજ્ઞાન સંબંધિત પોતાના પ્રશ્નો, અવલોકનો અને તારણોનું આદાન-પ્રદાન કરે છે.
ક્ષમતા (C)-7.1: મૌખિક, લેખિત અને દ્રશ્યાત્મક રજૂઆત દ્વારા વિજ્ઞાનનું સચોટ રીતે આદાન-પ્રદાન કરવા માટે વૈજ્ઞાનિક શબ્દભંડોળનો ઉપયોગ કરે છે.
ક્ષમતા (C)-7.2: વૈજ્ઞાનિક ખ્યાલોને નિદર્શન માટે સરળ નમુના બનાવવાની યોજના તૈયાર કરે છે અને તેનું નિર્માણ કરે છે. |C-73 આકૃતિઓ અને સરળ ગાણિતિક રજૂઆતો દ્વારા વાસ્તવિક વિશ્વની ઘટનાઓ અને સંબંધોને રજૂ કરે છે.
