જિલ્લા શિક્ષણ સમિતિ, સુરેન્દ્રનગર
દ્વિતીય સત્રાંત પરીક્ષા : 2026 તારીખ :
13-04-2026 વિષય : ગુજરાતી કુલ ગુણ -80
વાર : સોમવાર ધોરણ-8 સમય - 8:
00 થી 11:00
_______________________________________________________________________________
(પ્ર. 1 (અ) આપેલ ફકરાનું વાંચન કરી નીચે આપેલ પ્રશ્નોના જવાબ લખો.
સમયની મૂડી તો દરેક પાસે સરખી જ હોય છે. પણ તેને ખર્ચવામાં તફાવત હોય છે. એક વ્યક્તિ
તેને કરકસરથી, યોજનાપૂર્વક, વ્યવસ્થિત રીતે ખર્ચે છે, જ્યારે બીજી વ્યક્તિ તેને આડેષડ અને અવિચારીપળે વેડફી નાખે છે. પરિણામે એકને સંતોષ અને સફળતા મળે છે. બીજાને થાક અને નિષ્ફળતા. જે વ્યક્તિને પોતાનો સમય વાપરતાં આવડતું નથી. તેને કશું જ વાપરતાં આવડતું નથી. જે તમારી પાસે મર્યાદિત પ્રમાણમાં મૂડી હોય, તો તેમાં થતી બચત એ જ કમાણી છે. નવો સમય કોઈને મળી શકતો નથી. એટલે જે માનવ પોતાના સમયની વધુમાં વધુ બચત કરી શકે, તેની પાસે વધુમાં વધુ સમય જમા થઈ શકે અને જેની પાસે સમય જમા થાય તેની પાસે શક્તિ પણ જમા થાય. સમય અને શક્તિ ભેગાં થાય એ પાછી શું ન કરી શકે? એ ધારે તે કરી શકે.
પ્રશ્નો :(1) કઈ વ્યક્તિને સંતોષ અને સફળતા મળતી નથી?
સાચો જવાબ: (C) સમયનો આડેધડ ઉપયોગ કરનારને.
સમજૂતી: ફકરામાં જણાવ્યું છે કે જે વ્યક્તિ સમયને આડેધડ અને અવિચારીપણે વેડફી નાખે છે, તેને થાક અને નિષ્ફળતા મળે છે.
(2) કેવી વ્યક્તિ ધારે તે કરી શકે?
સાચો જવાબ: (C) જેની પાસે સમયની શક્તિ હોય તે.
સમજૂતી: ફકરા મુજબ, જેની પાસે સમય જમા થાય તેની પાસે શક્તિ પણ જમા થાય છે અને આવી વ્યક્તિ ધારે તે કરી શકે છે.
(3) સમય વિશે શું ખોટું છે?
સાચો જવાબ: (D) સમય દરેકની રાહ જુએ છે.
સમજૂતી: સમય ક્યારેય કોઈની રાહ જોતો નથી અને વીતેલો સમય ક્યારેય પાછો મળતો નથી.
(4) અવિચારી વ્યક્તિ સમયને વેડફી નાખે છે એટલે શું કરે છે?
સાચો જવાબ: (D) સમયનો દુરુપયોગ કરે છે.
સમજૂતી: સમયને વેડફવો એટલે કે તેનો યોગ્ય ઉપયોગ ન કરવો અથવા નકામો ખર્ચ કરવો.
(5) આપેલ ફકરાનો મુખ્ય વિચાર કયો છે?
સાચો જવાબ: (C) સમય એ જ સાચી મૂડી.
સમજૂતી: આખા ફકરામાં સમયના મહત્વ અને તેની બચતને મૂડી તરીકે દર્શાવવામાં આવી છે.
પ્રશ્ન -૧ (બ) આપેલા પોસ્તારનું વાંચન કરીને નીચે આપેલા પ્રશ્નોના જવાબ આપો
પ્રશ્નોના ઉત્તરો:
(1) તમાકુની જાહેરાતો આકર્ષક બનાવવામાં આવે છે. જ્યારે વાસ્તવિકતામાં તે જીવલેણ છે. આ બે વચ્ચેના તફાવતને તમે કેવી રીતે જોશો ?
સાચો જવાબ: (A) કંપનીઓ માત્ર નફા માટે નુકસાનકારક વસ્તુને સારી બતાવે છે.
(2) સાર્વજનિક સ્થળોએ ધૂમ્રપાન પર પ્રતિબંધ કેમ હોવો જોઈએ ?
સાચો જવાબ: (B) કારણ કે આસપાસના લોકોના સ્વાસ્થ્યને પણ નુકસાન થાય છે.
(3) જો તમારા કોઈ નજીકના મિત્રને તમાકુની આદત પડી ગઈ હોય, તો તમે એક જવાબદાર મિત્ર તરીકે પ્રથમ પગલું શું લેશો ?
સાચો જવાબ: (C) તેને તમાકુના જોખમો સમજાવી કોઈ વડીલ કે ડોક્ટરની મદદ લેવા પ્રેરશો.
(4) એક પરિવારમાં પિતા તમાકુ પાછળ દર મહિને
2000 રૂપિયા ખર્ચે છે. આ આર્થિક નુકસાનની બાળકના શિક્ષણ પર કેવી અસર પડી શકે ?
સાચો જવાબ: (B) શિક્ષણ માટે જરૂરી સાધનો કે ફી માટે પૈસાની તંગી પડી શકે છે.
( 5) તમાકુ મુક્ત સમાજ દેશના વિકાસમાં કેવી રીતે ફાળો આપી શકે ?
સાચો જવાબ : (A) લોકો વધુ કામ કરી શકશે અને બીમારી પાછળનો સરકારી ખર્ચ ઘટશે.
(6 ) નીચેનામાંથી કયું વિધાન 'તમાકુ નિષેધ'ના સાચા હેતુને સ્પષ્ટ કરે છે ?
સાચો જવાબ : (B) રોગમુક્ત અને તંદુરસ્ત પેઢીનું નિર્માણ કરવું.
પ્રશ્ન- ૨: નીચે આપેલા પ્રશ્નોના -બે વાક્યમાં ઉત્તર આપો
૧. તમારી કોઈ વસ્તુ શાળામાંથી ગાયબ થાય ત્યારે તમે શું કરશો?
જવાબ- હું વર્ગશિક્ષકને જાણ કરીશ અને વર્ગમાં તથા ખોવાયેલી વસ્તુઓના વિભાગમાં તપાસ કરીશ.
૨. જો તમારે રોબોટ પાસેથી કામ લેવું હોય તો કેવાં કામ કરાવશો?
જવાબ - હું રોબોટ પાસે ઘરની સફાઈ, ભારે સામાન ઊંચકવો અથવા અઘરા ગણિતના કોયડા ઉકેલાવવા જેવા કામ કરાવીશ.
૩. તમને કયું પ્રાણી પાળવું ગમે? કેમ?
જવાબ - મને કૂતરો પાળવો ગમે છે, કારણ કે તે વફાદાર હોય છે અને ઘરની રખેવાળી કરે છે.
(૩) તમને કૂતરું પાળવું ગમે? કેમ?
જવાબ: હા, મને કૂતરું પાળવું ગમે છે કારણ કે તે ખૂબ જ વફાદાર પ્રાણી છે અને આપણી તથા ઘરની રક્ષા કરે છે.
(૪) તમે છેલ્લે કઈ ફિલ્મ જોઈ હતી? એ જોવા કોની સાથે ગયાં હતાં?
જવાબ: મેં છેલ્લે 'બાહુબલી' ફિલ્મ જોઈ હતી અને તે જોવા હું મારા પરિવાર સાથે ગયો હતો.
(૫) તમને ચિંતાનો અનુભવ ક્યારે થાય છે?
જવાબ: જ્યારે પરીક્ષા નજીક હોય અથવા મારું કોઈ કામ સમયસર પૂરું ન થાય ત્યારે મને ચિંતાનો અનુભવ થાય છે.
(૬) તમે કાગળમાંથી હોડી સિવાય બીજી કઈ-કઈ વસ્તુઓ બનાવી શકો?
જવાબ: હું કાગળમાંથી હોડી સિવાય વિમાન, પંખો, ટોપી અને ફૂલ જેવી વસ્તુઓ બનાવી શકું છું.
(૭) સાંજના સમયે તમે શું કરો છો?
જવાબ: સાંજના સમયે હું મેદાનમાં મિત્રો સાથે રમવા જાઉં છું અથવા થોડીવાર ફરવા જાઉં છું.
(૮) તમને કયા સ્થળે રમવા જવું ગમે?
જવાબ: મને ખુલ્લા મેદાનમાં અથવા બગીચામાં રમવા જવું ગમે છે.
પ્રશ્ન ૩: માગ્યા મુજબ જવાબ લખો
૧. નીચેનામાંથી અલંકાર શોધો:
જવાબ: (A)હળવે હળવે હરજી મારે મંદિર આવ્યા રે .( આ પદ છે ,જ્યારે બીજા બધા કાવ્યની પંક્તિઓ છે.)
૨. 'જો જો રે મોટાના બોલ, ઉજ્જડ ખેડે બાજપો _____' (યોગ્ય શબ્દ મૂકો):
જવાબ: (C) ઢોલ
૩. નીચેનામાંથી ઉપમા અલંકારવાળું વાક્ય શોધો:
જવાબ: (B) આ ટ્રેન વીજળી જેવી ઝડપી છે. ('જેવી' શબ્દ સરખામણી દર્શાવે છે)
૪. નીચેનામાંથી રુઢિપ્રયોગ ન હોય તે શોધો:
જવાબ: (D) સાધી ન શકાય તેવું . (કારણ કે તે શબ્દ સમૂહ છે . જયારે બીજા વિકલ્પો પ્રચલિત રુઢિપ્રયોગો છે)
૫. 'મનની પિતાજીની વાત ધ્યાનમાં લેતો નથી' (રુઢિપ્રયોગ શોધો):
જવાબ: (B) કાને લેવું (ધ્યાનમાં લેવું)
૬. 'મોં ચડાવવું' એટલે:
જવાબ: (A) રમતમાં હારતા જ વાસ્તવિક મોં ચડાવીને બેસી ગયો. (રિસાઈ જવું)
૭. પારકી મા જ કાન વીંધે -
જવાબ: (A)પોતાના લોકો જ હંમેશા કડક સજા કરે . (અથવા ક્યારેક કડક શિસ્ત દ્વારા જ સુધારો આવે છે તેવો અર્થ થાય)
૮. નીચેનામાંથી કહેવત શોધો:
જવાબ: (A) ઓડનું ચોડ થવું.
૯. 'ન બોલવામાં નવ ગુણ' કહેવતનો વિરોધી અર્થ દર્શાવતી કહેવત:
જવાબ: (B) માગ્યા વગર માં પણ ન પીરસે ( ન બોલવામાં નવ ગુણ એટલે કે મૌન રહેવું ,જ્યારે માગ્યા વગર માં ન પીરસે એમાં બોલવું કે માગવું જરૂરી છે તેમ ઉલ્લેખ છે )
પ્રશ્ન -4 (અ) કોષ્ટક માં આપેલ વિભાગોને એકબીજા સાથે અર્થપૂર્ણ રીતે જોડી વાક્ય બનાવો
સાચા જવાબ -
૧. તેણે ખૂબ મહેનત કરી અને સારું પરિણામ મેળવ્યું.
૨. જો વરસાદ આવશે તો પાક સારો થશે.
૩. દરિયામાં તોફાની પવન ફૂંકાયો તેથી નાવ હાલક-ડોલક થવા લાગી.
૪. જ્યારે વાવેતર બરાબર થશે ત્યારે પાક સારો થશે.
૫. હું ઘરે આવું પછી તમે ઘરેથી નીકળજો.
(બ) માગ્યા મુજબ જવાબ લાખો ( શબ્દ સમૂહ માટે એક શબ્દ) (1) (જાદુના ખેલમાં) કરવામાં આવતી હાથની ચાલાકી: હાથચાલાકી
(2) સાધી ન શકાય તેવું: અસાધ્ય
(3) પિતાના જેવા જ આદર કરવા યોગ્ય વ્યક્તિ: પિતૃતુલ્ય
(4) તલવારનો ઘા ચૂકવવા ધરવામાં આવતું મજબૂત ધાતુનું સાધન: ઢાલ
(5) જીવતા રહેવા માટે કરવો પડતો સંગ્રામ: જીવનસંગ્રામ
પ્રશ્ન 5 (અ) આપેલ પાત્ર ,ઘટના અને વિચાર સંબંધિત તમારા ગમા અંગમાં અને અભિપ્રાયો જણાવો :
૧. રોબોટ વિશેની તમારી કલ્પના જણાવો .
જવાબ- રોબોટ એક યંત્રમાનવ છે જે માણસ જેવા કામો ઝડપથી અને ભૂલ વગર કરી શકે. તે ઘરકામમાં કે ફેક્ટરીમાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.
૨. રામાયણ માં આવતા પાત્રોમાથી તમને કયું પાત્ર ગમે છે?શા માટે ?
જવાબ- મને હનુમાનજીનું પાત્ર ગમે છે, કારણ કે તેઓ ખૂબ જ શક્તિશાળી હોવા છતાં વિનમ્ર અને રામભક્ત હતા.
૩. ખર્ચેલા પૈસા લેખે લાગે તેવું કયું કાર્ય કરશો ?
જવાબ- ગરીબ બાળકોને ભણવા માટે પુસ્તકો અપાવવા અથવા કોઈ જરૂરિયાતમંદની મદદ કરવી.
૪. આંબાવાડીમાં જઈને શું કરશો?:
જવાબ- આંબાના ઝાડ પર ચઢવું, કાચી કેરી (ખાટી મીઠી) ખાવી અને પક્ષીઓનો કલરવ સાંભળવો.
૫. 'ફળની ઈચ્છા રાખ્યા વગર કર્મ કરવું':
જવાબ- આ પંક્તિ શીખવે છે કે આપણે આપણું કામ પૂરી મહેનતથી કરવું જોઈએ, પરિણામની ચિંતામાં સમય બગાડવો જોઈએ નહીં.
પ્ર. 6 (અ) નીચે આપેલ પ્રશ્નોના બેથી ચાર વાક્યમાં જવાબ લખો:
(1) બાબુ વીજળીના પાત્રની વિશેષતાઓ લખો.
બાબુ વીજળી એ એક મિલનસાર અને રમુજી સ્વભાવનું પાત્ર છે. તે પોતાની વાતો અને વર્તનથી અન્યને હસાવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. તેની સાદગી અને નિખાલસતા તેને વાર્તામાં એક વિશિષ્ટ ઓળખ આપે છે.
(2) 'માંડી અમારી વાત...' પાઠના આધારે માંડવીના પાત્ર વિશે વિસ્તૃત નોંધ લખો.
માંડવીનું પાત્ર અત્યંત સહનશીલ અને માતૃત્વના ગુણોથી છલોછલ છે. તે પરિવારના સુખ-દુઃખમાં અડગ રહીને સૌની કાળજી લે છે. તેની સમજદારી અને ત્યાગની ભાવના આ પાઠમાં મુખ્ય રીતે ઉપસી આવે છે, જે સાબિત કરે છે કે તે એક મજબૂત અને પ્રેરણાદાયક સ્ત્રી પાત્ર છે.
(3) મહાભારતના ઓછાં જાણીતાં એવાં વિકર્ણના પાત્રની વિશેષતાઓ નોંધો.
વિકર્ણ કૌરવોમાંનો એક હોવા છતાં ન્યાયી અને સત્યવાદી પાત્ર છે. જ્યારે દ્રૌપદીનું અપમાન થયું, ત્યારે તેણે અધર્મ સામે અવાજ ઉઠાવવાની હિંમત બતાવી હતી. તે બુદ્ધિશાળી હતો અને હંમેશા નીતિના પક્ષે રહેવામાં માનતો હતો.
પ્ર. 6 (બ) અહીં આપેલ અધૂરી વાર્તા પૂર્ણ કરો.
જવાબ :-
વાર્તા આગળ આ રીતે વધારી શકાય:
બંને ભાઈઓએ નક્કી કર્યું કે તેઓ માતા-પિતાની ગેરહાજરીમાં ગલુડિયાને છુપાવીને રાખશે.
તેઓએ તેને દૂધ અને રોટલી ખવડાવ્યા.સાંજે જ્યારે માતા-પિતા આવ્યા, ત્યારે ગલુડિયાના અવાજથી તેમને ખબર પડી ગઈ.પિતાએ પહેલાં તો ના પાડી, પણ બાળકોનો પ્રાણીપ્રેમ જોઈને ગલુડિયાને ઘરમાં રાખવાની મંજૂરી આપી. ગલુડિયું હવે પરિવારનો એક સભ્ય બની ગયું.
પ્ર. ૭ મૌખિક પ્રશ્નોત્તરી (ગમે તે એક)
૧. તમારે કોઇઇ ખેડૂતનો ઈન્ટરવ્યું લેવાનો થાય ત્યારે કેવા પ્રશ્નો પુછશો ?
જવાબ- ૧) તમે કયા કયા પાક ઉગાડો છો?
૨) ખેતીમાં તમને કઈ કઈ મુશ્કેલીઓ નડે છે?
૩) તમે સિંચાઈ માટે કઈ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરો છો?
૨. હોસ્ટેલના વ્યવસ્થાપકને પૂછવા લાયક પ્રશ્નો:
જવાબ :- ૧) હોસ્ટેલમાં જમવાની અને રહેવાની વ્યવસ્થા કેવી છે?
૨) અભ્યાસ માટે વાંચનનો સમય શું નક્કી કરેલો છે?
૩) બીમાર પડવાના સંજોગોમાં ત્યાં શું સગવડ છે?
પ્ર. 8 આપેલ વાક્યોમાં જરૂરી સુધારા કરી વાક્ય ફરીથી લખો.
(1) આ સમાચાર મને ગઈકાલે મળ્યા હતા / મળ્યો હતો.
સાચું વાક્ય: આ સમાચાર મને ગઈકાલે મળ્યા હતા.
(2) દસ લિટર / કિલો ચોખા લાવ્યા હતા.
સાચું વાક્ય: દસ કિલો ચોખા લાવ્યા હતા. (ચોખા કિલોગ્રામમાં મપાય છે).
(3) સત્ય અને અહિંસા એ મહાન ગુણ છે / ગુણો છે.
સાચું વાક્ય: સત્ય અને અહિંસા એ મહાન ગુણો છે.
(4) વાક્યમાં 'ર' અક્ષર ન આવતા હોય તેવું વાક્ય લખો.
જવાબ: તમે લલ્લુ છો. (અથવા: આ એક માળા છે.)
(5) બે શબ્દ એવા લખો કે જે આગળથી અને પાછળથી વાંચતા સરખું જ વંચાય.
જવાબ: નયન, કનક (અન્ય ઉદાહરણ: જહાજ, મલયાલમ).
પ્ર. 9 કોઈ પણ એક વિષય પર નિબંધ લખો.
મેં જોયેલી ફિલ્મ: 'તારા ઝમીન પર'
તાજેતરમાં મેં 'તારા ઝમીન પર' નામની ફિલ્મ જોઈ, જેણે મારા મન પર ઊંડી છાપ છોડી છે. આ ફિલ્મ એક એવા બાળકની વાર્તા છે જે 'ડિસ્લેક્સિયા' નામની બીમારીથી પીડિત છે, જેના કારણે તેને અક્ષરો વાંચવામાં અને લખવામાં તકલીફ પડે છે. તેના માતા-પિતા તેની આ મુશ્કેલીને સમજી શકતા નથી અને તેને આળસુ ગણીને બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં મોકલી દે છે.
ત્યાં તેની મુલાકાત એક કલાના શિક્ષક સાથે થાય છે. આ શિક્ષક બાળકની પ્રતિભાને ઓળખે છે અને પ્રેમ અને ધીરજથી તેને શીખવે છે. આ ફિલ્મ આપણને શીખવે છે કે દરેક બાળક ખાસ હોય છે અને તેની પોતાની અલગ શક્તિ હોય છે. ફિલ્મનું સંગીત અને અભિનય ખૂબ જ સુંદર છે.
આ ફિલ્મ જોયા પછી મને સમજાયું કે આપણે ક્યારેય કોઈની સરખામણી બીજા સાથે ન કરવી જોઈએ. તે માત્ર મનોરંજન નથી, પણ સમાજ માટે એક મહત્વનો સંદેશ છે. આ ફિલ્મ મને ખૂબ જ ગમી અને તે હંમેશા મારી મનપસંદ રહેશે.
જો હું રોબોટ હોઉં તો...
વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજીના આ યુગમાં રોબોટ એક અદભૂત શોધ છે. જો હું એક રોબોટ હોઉં, તો મારું જીવન અત્યારના માનવ જીવન કરતા સાવ અલગ જ હોય. મારા શરીરમાં લોહીને બદલે વાયરો દોડતા હોય અને હૃદયને બદલે એક શક્તિશાળી પ્રોસેસર હોય.
સૌ પ્રથમ, એક રોબોટ તરીકે મારી પાસે અદભૂત કાર્યક્ષમતા હોય. હું થાક્યા વગર ચોવીસે કલાક કામ કરી શકું. મારે ઊંઘવાની કે ખાવાની જરૂર ન પડે, બસ થોડી ઇલેક્ટ્રિસિટીથી હું ચાર્જ થઈ જાઉં. હું અઘરામાં અઘરા ગણિતના દાખલા પલકવારમાં ગણી નાખું અને દુનિયાભરની ભાષાઓ બોલી શકું.
મારો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય લોકોને મદદ કરવાનો હોય. હું ઘરકામમાં મમ્મીને મદદ કરું, બીમાર લોકોની સેવા કરું અને જોખમી જગ્યાઓ જેમ કે આગ લાગેલી ઈમારત કે ઊંડા સમુદ્રમાં જઈને લોકોના જીવ બચાવું. હું ક્યારેય કંટાળું નહીં કે ક્યારેય ગુસ્સે પણ ન થાઉં. હંમેશા ચહેરા પર એક સ્મિત સાથે દરેકની આજ્ઞાનું પાલન કરું.
પરંતુ, રોબોટ બનવાના કેટલાક ગેરફાયદા પણ છે. મારી પાસે માણસો જેવી સંવેદનાઓ કે લાગણીઓ ન હોય. હું કોઈના દુઃખમાં રડી ન શકું કે કોઈની ખુશીમાં હસી ન શકું. હું માત્ર પ્રોગ્રામિંગ મુજબ કામ કરું, મારી પોતાની કોઈ ઈચ્છા ન હોય.
નિષ્કર્ષમાં, જો હું રોબોટ હોઉં તો હું ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ માનવજાતના કલ્યાણ માટે જ કરું. હું એક એવો આદર્શ રોબોટ બનવા માંગું જે દુનિયાને વધુ સારી અને સરળ બનાવવામાં મદદરૂપ થાય.