ગુજરાતી વાંચન ,લેખન માટેના ફકરા -૭

 

ફકરો ૧૯: ગુજરાત રાજ્ય 

     ગુજરાત ભારતનું પશ્ચિમી રાજ્ય છે. ગુજરાતની રાજધાની ગાંધીનગર છે. અહીંના લોકો વ્યવસાય માટે જાણીતા છે. ગુજરાતમાં ઘણા ઐતિહાસિક સ્થળો આવેલા છે. ગુજરાતીઓનો સ્વભાવ મિલનસાર હોય છે.

ફકરો ૨૦: પતંગોત્સવ

         ઉત્તરાયણનો તહેવાર પતંગોત્સવ તરીકે ઉજવાય છે. આ દિવસે લોકો પતંગ ઉડાડે છે. આકાશ રંગબેરંગી પતંગોથી ભરાઈ જાય છે. લોકો ઉંધિયું અને જલેબી ખાવાનો આનંદ લે છે. આ તહેવાર ખુશી અને ઉલ્લાસ લાવે છે.

ફકરો ૨૧: બગીચો 

        બગીચામાં સુંદર ફૂલો હોય છે. ત્યાં વિવિધ પ્રકારના વૃક્ષો અને છોડ હોય છે. બગીચામાં બાળકો રમવા જાય છે. સવારે લોકો ચાલવા માટે બગીચામાં જાય છે. બગીચો તાજી હવા અને શાંતિ આપે છે.

ગુજરાતી વાંચન ,લેખન માટેના ફકરા -૬

 

ફકરો ૧૬: પ્રમાણિકતા 

        પ્રમાણિકતા એ સૌથી સારો ગુણ છે. પ્રમાણિક વ્યક્તિ ક્યારેય ખોટું બોલતી નથી. બધા લોકો પ્રમાણિક માણસ પર વિશ્વાસ મૂકે છે. પ્રમાણિકતાથી જીવનમાં હંમેશા શાંતિ રહે છે. આપણે હંમેશા પ્રમાણિક રહેવું જોઈએ.

ફકરો ૧૭: આપણું ઘર 

          ઘર એ સૌથી સુરક્ષિત જગ્યા છે. ઘર આપણને ઠંડી, ગરમી અને વરસાદથી બચાવે છે. ઘરમાં આપણે આપણા પરિવાર સાથે રહીએ છીએ. ઘરની સફાઈ રાખવી એ આપણી ફરજ છે. ઘર આપણને આરામ આપે છે.

ફકરો ૧૮: સ્વચ્છતાનું મહત્વ

           સ્વચ્છતા એટલે ચોખ્ખાઈ. સ્વચ્છતા રાખવાથી આપણે બીમારીઓથી દૂર રહીએ છીએ. શરીર, કપડાં અને આસપાસનું વાતાવરણ સ્વચ્છ હોવું જોઈએ. ગંદકીથી રોગચાળો ફેલાય છે. સ્વચ્છતા આરોગ્યની ચાવી છે.

ગુજરાતી વાંચન ,લેખન માટેના ફકરા-૫

 

ફકરો ૧૩: વરસાદની મોસમ

          વરસાદની મોસમ ચોમાસુ કહેવાય છે. આ ઋતુમાં આકાશમાંથી પાણી વરસે છે. વરસાદ આવવાથી ધરતી હરિયાળી બની જાય છે. મોર ટેહુક-ટેહુક અવાજ કરે છે. વરસાદથી બધાને ઠંડક અને રાહત મળે છે.

ફકરો ૧૪: માછલીઓનું જીવન

          માછલીઓ પાણીમાં રહે છે. તેઓ પાણી વગર જીવી શકતી નથી. માછલીઓને તરવું ખૂબ ગમે છે. નાની માછલીઓનું ધ્યાન મોટી માછલીઓ રાખે છે. દરિયામાં અને તળાવમાં અલગ-અલગ પ્રકારની માછલીઓ જોવા મળે છે.

ફકરો ૧૫: દિવાળીનો તહેવાર

           દિવાળી એ પ્રકાશનો તહેવાર છે. આ દિવસે આપણે ઘરમાં દીવા પ્રગટાવીએ છીએ. લોકો નવા કપડાં પહેરે છે અને મીઠાઈઓ ખાય છે. દિવાળી પર ઘરમાં રંગોળી પણ કરવામાં આવે છે. આ તહેવાર બધાના જીવનમાં ખુશીઓ લાવે છે.

ગુજરાતી વાંચન,લેખન માટેના ફકરા-4

ફકરો ૧૦: ખેડૂતની મહેનત 

       ખેડૂત ખેતરમાં સખત મહેનત કરે છે. તે સવારથી સાંજ સુધી કામ કરે છે. તેના પરિશ્રમથી જ આપણને અનાજ અને શાકભાજી મળે છે. ખેડૂતને જગતનો તાત કહેવાય છે. આપણે તેમની મહેનતનો આદર કરવો જોઈએ.

ફકરો ૧૧: સમયનું મૂલ્ય 

          સમય એ ખૂબ કિંમતી વસ્તુ છે. વીતી ગયેલો સમય પાછો આવતો નથી. આપણે સમયનો યોગ્ય ઉપયોગ કરવો જોઈએ. સમયસર કામ કરવાથી જીવનમાં સફળતા મળે છે. સમયનું મૂલ્ય સમજવું જરૂરી છે.

ફકરો ૧૨: સવારની સુંદરતા 

          સવારનો સમય ખૂબ સુંદર હોય છે. આકાશમાં પક્ષીઓનો કલરવ સંભળાય છે. સૂર્ય ઉગતાં આખું વાતાવરણ પ્રકાશિત થઈ જાય છે. સવારની તાજી હવા આરોગ્ય માટે સારી છે. સવારે વહેલા ઉઠવું જોઈએ.

ગુજરાતી વાંચન ,લેખન માટેના ફકરા-૩

ફકરો ૭: પાણીનો સંગ્રહ 

પાણી જીવનનો આધાર છે. પાણી વગર આપણે જીવી શકીએ નહીં. આપણે પાણીનો વ્યય ન કરવો જોઈએ. વરસાદના પાણીનો સંગ્રહ કરવો એ સારી વાત છે. પાણી બચાવીને આપણે ભવિષ્ય સુરક્ષિત કરી શકીએ છીએ.

ફકરો ૮: ગાંધીજી વિશે 

મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી આપણા રાષ્ટ્રપિતા છે. તેઓ સત્ય અને અહિંસાના પૂજારી હતા. તેમણે દેશની આઝાદી માટે લડત આપી હતી. તેમનો જન્મ પોરબંદરમાં થયો હતો. તેમનું જીવન આપણને સાદગી શીખવે છે.

ફકરો ૯: પુસ્તકોનું જગત

         પુસ્તકો આપણને નવી દુનિયામાં લઈ જાય છે. તેમાંથી આપણને ઘણી બધી માહિતી અને પ્રેરણા મળે છે. પુસ્તકો વાંચવાથી આપણું જ્ઞાન વધે છે. વાંચન એક સારી ટેવ છે. દરરોજ થોડું વાંચન કરવું જોઈએ.

ગુજરાતી વાંચન,લેખન માટેના ફકરા-૨

 ફકરો ૪: આપણું રાષ્ટ્રધ્વજ 

           આપણો રાષ્ટ્રધ્વજ ત્રિરંગો છે. તેમાં કેસરી, સફેદ અને લીલા રંગના ત્રણ પટ્ટા છે. વચ્ચેના સફેદ પટ્ટામાં અશોક ચક્ર છે. આ ચક્ર ધર્મ અને પ્રગતિનું પ્રતીક છે. રાષ્ટ્રધ્વજ આપણા દેશનું ગૌરવ છે.

ફકરો ૫: વૃક્ષો આપણા મિત્રો 

        વૃક્ષો આપણા સાચા મિત્રો છે. તેઓ આપણને છાંયડો આપે છે. વૃક્ષો હવાને શુદ્ધ રાખે છે. તેઓ વરસાદ લાવવામાં પણ મદદ કરે છે. આપણે વધારે વૃક્ષો વાવવા જોઈએ અને તેમને ઉછેરવા જોઈએ.

ફકરો ૬: શાળાનું મહત્વ 

     શાળા એ જ્ઞાનનું મંદિર છે. આપણે ત્યાં ભણવા જઈએ છીએ. શાળામાં આપણે ઘણું બધું નવું શીખીએ છીએ. શાળામાં શિક્ષકો આપણને સારા સંસ્કાર આપે છે. શાળા જીવનમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

ગુજરાતી વાંચન,લેખન માટેના ફકરા-૧

 

ફકરો ૧: સૂર્યનું મહત્વ 

         સૂરજ દેવતા સવારે ઊગે છે. સૂર્ય આપણને તડકો અને પ્રકાશ આપે છે. તેમના તડકાથી વનસ્પતિ ઉગે છે. આ વનસ્પતિમાંથી આપણને ઘઉં, ચોખા જેવા અનાજ મળે છે. અનાજ ખાવાથી આપણને શક્તિ મળે છે.

ફકરો ૨: જંગલના પ્રાણીઓ 

        એક જંગલમાં ઘણાં સસલાં રહેતાં હતાં. તેઓ રોજ સવારે ખાવાનું શોધવા જતા. રસ્તામાં તેમને એક મોટું તળાવ આવતું. બધાં સસલાં તળાવમાં પાણી પીને આગળ વધતા. જંગલમાં શાંતિ અને આનંદ હતો.

ફકરો ૩: મહેનતનો મહિમા 

       મહેનત એ જ સફળતાની ચાવી છે. જે વ્યક્તિ સખત મહેનત કરે છે, તે હંમેશા આગળ વધે છે. મહેનત ક્યારેય નિષ્ફળ જતી નથી. મહેનતથી કરેલું કામ હંમેશા મીઠું ફળ આપે છે. આપણે બધાએ મહેનત કરવી જોઈએ.

ગુજરાતી સુલેખન 1

1

        વહેમનું ઓસડ નથી. દાતણપાણી કરી બાદશાહ શિરામણમાં કોળિયો હાથમાં લે છે ત્યાં તો સેનાપતિઓએ આવીને સમાચાર આપ્યા, “બાદશાહ સલામત ! આપણા રાજ્ય ઉપર બુંદેલખંડનો રાજા લશ્કર લઈ ચડી આવ્યો છે.” કોળિયો કોળિયાને ઠેકાણે રહ્યો. બાદશાહ હાથ ધોઈને ઊભા થઈ ગયા અને બોલ્યા, “સેના તૈયાર કરો. હું જાતે જ લડાઈમાં તમારી સાથે આવું છું. આજે સવારમાં જ એક કાળમુખાનું મોઢું જોયું છે, એટલે મારો દહાડો બગડવાનો.”

2

             બાદશાહ જાતે જ લશ્કરને લઈ રણમેદાન તરફ આવે છે. એવા સમાચાર મળતાં જ બુંદેલખંડનો રાજા અર્ધે રસ્તેથી પાછો ફરી ગયો. બાદશાહ પાછા ફર્યા અને ફરી જમવા બેઠા. એમને ભૂખ તો કકડીને લાગી હતી, પણ એ પાટલા પર બેઠા ન બેઠા ત્યાં તો બેગમે હાંફળાંફાંફળાં આવીને કહ્યું, “મારા ભાઈને સાપ કરડયો છે, એને સાપ ઉતારનારને ઘેર લઈ જવાનો છે. ચાલો જલદી જઈએ.”

3

                નોકરે કહ્યું, “આપે કરેલી સજા માટે તો મારે કશું જ કહેવાનું નથી પણ ગઈ કાલે સવારે જેમ આપે મારું મોઢું જોયું હતું તેમ મેં આપનું મોઢું જોયું હતું. તેથી મારે તો કેદખાને પડવાનું થયું અને આજે ફાંસીએ ચડવાનું થયું. તો આપ જ ન્યાય કરો કે આપણાં બેમાં વધારે અપશુકનિયાળ કોણ ? અને જો ન્યાયાધીશ મને ફાંસીની સજા કરશે તો આપને એ કઈ સજા કરશે ?”

4

            આ ગોંદરું તો ગામનું નાક કહેવાય, ગામની શોભા કહેવાય, ગામ કેવું છે એ એના ગોંદરા પરથી જ પરખાઈ જાય. ગોંદરામાં તો આખા ગામનાં માણસો, ઢોર, કૂતરાં અને પશુ- પંખીઓનાં પગલાં જોવા મળે. સારા-માઠા પ્રસંગે ગોંદરે આખું ગામ ભેગું થાય. કૂવેથી પાણી ભરીને માથે બેડાં મૂકીને પાણિયારીઓ ઊભી-ઊભી વાતો કરતાં થાકે નહિ, યુવાનો જતાં-આવતાં મૂછો મરડતા.

5

        ગામનો મેળો પણ ગોંદરે ભરાય. બહારગામ કે ક્યાંય પણ જવાનું હોય વાયા ગોંદરેથી. ગોંદરું તો ગામનો જીવતો-જાગતો ચોપડો ! એમાં નામ લખાવ્યા વિના કોઈ આવી કે જઈ ન શકે ! કોઈનું મરણ થયું હોય તો મરનારનો ત્રીજો વિસામો ગોંદરે થાય. ગોંદરે જ મડદાના પગના અંગૂઠાને આગ મૂકાય પછી જ આવે છેલ્લો વિસામો સ્મશાન !

 6

             ઉનાળાની અજવાળી રાત હોય. અમે આખો દિવસ ગરમીથી ઉકળ્યા હોઈએ. રાતે ખાધું ના ખાધું અને ગોંદરે પહોંચી જઈએ. ગોંદરે રમવા જવાની જબરી તાલાવેલી થાય. થોડો સમય મળ્યો નથી કે દોડતા પહોંચી જઈએ. ભલે પાછળ અમારા નામની બૂમાબૂમ થતી હોય. મોડી રાતે રેત ઠરે. અમે રેતમાં આળોટીએ. અમને રેત વહાલી લાગે. મોડી રાત સુધી ઘેર જવાની ઇચ્છા જ ન થાય. કોઈને કોઈ હાથમાં સોટી લઈને અમને બોલાવા આવે. મારવું અને માર ખાવો એ અમારો તો કુદરતી ક્રમ ! ક્યારેક તો ઠંડી રેતીમાં ઘસઘસાટ ઊંઘી ગયા હોઈએ તો અમારું આવી જ બને ! ચાંદનીમાં ચળકતી રેતને માણવાનો પણ એક આનંદ હોય છે. પહેરણ કાઢી, હાથ પહોળા કરી ગોંદરાને માપતા આરામથી પડ્યા રહીએ. ગોંદરું તો અમારે ઍરકન્ડિશન,મારા માથામાં હજી પણ ગોંદરાની રેત ભરાયેલી છે.

ગુજરાતી સુલેખન 2

 

1

       વલસાડથી ટ્રેન ઊપડ્યા પછી મેં કાગળ અને પેન લઈને હિસાબ કર્યો, ત્યારે ખબર પડી કે ખોટા પાંચ રૂપિયા 'ચલાવવામાં સાચા પંચાવન રૂપિયા વપરાઈ ગયા, છતાં ખોટા પાંચ રૂપિયા તો ઘરજમાઈ જ હતા. મેં પંચાવન રૂપિયા બગાડયા, બહારનું ખાવાની ટેવ ન હોવા છતાં આચરકૂચર ઝાપટીને પેટ બગાડ્યું. આખી રાત જાગીને ઊંઘ બગાડી. કાલે સવારે મુંબઈ પહોંચીને ફાટેલી નોટ ભિખારીને આપી દેવી તેવું નક્કી કરીને હું પરોઢિયે પાંચ વાગે આડાપડખે થયો.

2

      કુમારોની પરીક્ષાનો વખત નજીક આવતો હતો. કુમારોએ દ્રોણાચાર્ય પાસેથી કેવી-કેવી વિદ્યાઓ મેળવી છે, તે હસ્તિનાપુરની સમગ્ર પ્રજા જુએ, એવો ભીષ્મનો મનોરથ હતો; અને તેટલા માટે એક આલેશાન મંડપ ઊભો કરી જનતાની સમક્ષ કુમારોની પરીક્ષા કરવાનો વિચાર ચાલી રહ્યો હતો.દરમિયાન દ્રોણાચાર્યે પોતાના સંતોષ અર્થે શિષ્યોની તપાસ કરવાનો નિશ્ચય કર્યો. એક વખત બધા અસ્ત્રશાળામાં વખતસર હાજર થયા, એટલે આચાર્યે અચાનક જાહેર કર્યું : “આજે હું તમારી પરીક્ષા કરવાનો છું.”

3

      ચુનીલાલ મહેનત કરતો ગયો અને ભણતો ગયો. ચાર ધોરણ સુધી એ કાલોલમાં ભણ્યો; પરંતુ આગળ ભણવા ક્યાં જવું ? છેવટે એ ગોધરા ગયો. ભણતા જઈને મહેનત કરવાની પોતાની ટેવને એ વળગી રહ્યો. એક વેપારીને ત્યાં કામે રહ્યો. ચુનીલાલનું કામ જોઈને વેપારી તો રાજીના રેડ થઈ ગયો. આવો કહ્યાગરો છોકરો તો એને મળે જ ક્યાંથી ? પરંતુ ચૂનીલાલને અહીં ન ગોઠ્યું, કારણ કે વેપારી પોતે જ તોલમાપમાં ઘાલમેલ કરતો હતો. એટલું જ નહિ, ચુનીલાલ પણ પોતાની જેમ વર્તે એવું ઇચ્છતો હતો. ચુનીલાલને આવું ક્યાંથી મંજૂર હોય ? એ તો 'સતનો વેપારી' બનવા માગતો હતો. વેપારીની નોકરીને સ્વમાનભેર છોડીને એણે તો પેટલાદનો રસ્તો લીધો.

4

એક નાનકડું ગામ હતું. એ ગામમાં નાનું બજાર આવેલું હતું. બજારમાં જેન્તીની જૂતાંની દુકાન, છગનની છત્રીની, ચંદુની ચશ્માંની દુકાન, પેથાભાઈની પર્સની દુકાન અને દામજીની દરજીકામની દુકાન આવેલી હતી. એ બજારમાં શિવાભાઈની દુકાન પણ હતી. શિવાભાઈ સ્ત્રીઓના શણગારની વસ્તુઓ - જેવી કે બંગડી, જાતભાતના દાગીના અને ચાંદલા-કાજળ જેવી ચીજો વેચતા.

5

      ઉદરોની ચિંતા દૂર થતાં હવે જેન્તી પણ દામજીની જેમ શાંતિથી જીવવા લાગ્યો. ધીરે-ધીરે આખી બજારમાં વાત ફેલાઈ ગઈ. બધા દુકાનદારો બીજાને ખબર પડે નહિ, એમ બિલ્લીને બોલાવતા ગયા. છગન છત્રીવાળાએ ગોગલ્સ, પેથાભાઈ પર્સવાળાએ પર્સ અને શિવાભાઈએ તો વળી બંગડી, ગળાનો હાર, કાનનાં એરિંગ-પાઉડર- કાજળ બધું જ આપ્યું. એ બધી ભેટની સામે બધા જ દુકાનદારોએ બિલ્લી આગળ પોતાની દુકાનમાં આવતા ઉંદરોને રોકવા માટે ચોકી કરવાની શરત મૂકી.

ગુજરાતી સુલેખન 3

 

1

           શેઠને ચાર દીકરા હતા. દીકરાઓની ચાર વહુઓ હતી. દીકરા તો જીવ પરોવીને વેપાર-ધંધામાં પડી ગયા હતા. એમની હોશિયારી અને સમજદારીથી શેઠને સંતોષ હતો. પણ દીકરાઓની વહુઓ ચાલાક અને ઘરરખુ છે કે નહિ એ જાણવાની શેઠને ઇચ્છા થઈ. એમનું પારખું કરવા માટે શેઠે એક યુક્તિ વિચારી કાઢી.એક દિવસ શેઠે ચારે વહુઓને બોલાવીને કહ્યું, “બેટા, હું આજે તમને દરેકને ડાંગરના આ પાંચ-પાંચ દાણા આપું છું. કોઈક વાર એ દાણા હું તમારી પાસેથી પાછા માગીશ; માટે એ દાણા જતન કરીને સાચવી રાખજો.” એટલું કહી એમણે દરેક વહુને પાંચ-પાંચ દાણા આપી વિદાય કરી. વહુઓ દાણા લઈ હસતી-હસતી ચાલી ગઈ.

2

       સૌથી નાના દીકરાની વહુ ચતુર અને સમજુ હતી. એને થયું, ‘સસરાજીની વાતમાં કાંઈક ઊંડો મર્મ હોવો જોઈએ. આ દાણા સંઘરી રાખવા એ વાત તો સાચી, પણ સંઘરેલા દાણા વખત જતાં બગડી જાય, એના કરતાં એ દાણા ખેતરમાં વવરાવી દઉં તો કેવું ? કણમાંથી મણ થતાં અનાજને કેટલી વાર ? અને સસરાજીને પણ એ જરૂર ગમી જશે.'

3

    ઓખાથી આવતો અને મુંબઈ જતો સૌરાષ્ટ્ર મેલ સુરેન્દ્રનગરથી રાત્રે પોણા આઠ વાગ્યે ઊપડે છે. આ ટ્રેનમાં મુંબઈ જવા માટે હું રિક્ષામાં બેસીને રવાના થયો. રસ્તામાં આવતું ફાટક બંધ હોવાથી સ્ટેશન પહોંચ્યો, ત્યારે ગાડી આવી ગઈ હતી. મારો અનુભવ છે કે મારે જે દિવસે બહારગામ જવાનું હોય ત્યારે ટ્રેન સમયસર આવી જતી હોય છે. વળી, જે દિવસે ખિસ્સામાં ટિકિટ ન હોય ત્યારે ચેકિંગવાળા અવશ્ય આવતા હોય છે.

4

      મારા નામથી આરક્ષિત બર્થ ઉપર હું બેઠો. પછી મેં હાથમાં રહેલી નોટ સામે જોયું, તો મારા ચહેરા ઉપર ગાડી મળી ગયાનો આનંદ હતો, તેના સ્થાને ફાટેલી નોટ આવી ગયાનો આઘાત છવાઈ ગયો, માથાભારે ભાડૂત ભટકાઈ ગયા પછી જે ચિંતા મકાનમાલિકને થાય અથવા કોઈ પણ જાતની લાયકાત વગરનો પુત્ર ઉંમરલાયક થાય, પછી જે ચિંતા પિતાને થાય તેવા પ્રકારની ચિંતા મને થવા લાગી અને હું વહેલામાં વહેલી તકે ફાટેલી નોટ વટાવી નાખવાની વેતરણમાં પડયો.

5

      મેં રાત્રે ચાર વાગે દસ રૂપિયાનાં ચીકુ લીધાં, એણે કાગળની હોડી જેવા પડીકામાં સાત ચીકુ આપ્યાં, મેં એને પાંચ રૂપિયાનો સિક્કો અને પેલી નોટ આપી, ચીકુવાળી અડધી ઊંઘમાં હતી, છતાં ફાટેલી નોટ જોઈને બોલી કે યહ નહીં ચલેગી, દુસરી નોટ દીજિયે. પાંચ રૂપિયા માટે લાખ રૂપિયાનો માણસ જૂઠું બોલ્યો કે મારી પાસે દસ રૂપિયા જ છે. એટલે એણે કાગળની હોડીમાંથી ચાર ચીકુ પાછાં લઈ લીધાં. મને ત્રણ ચીકુ અને મારી ફાટેલી નોટ આપીને ચાલતી થઈ ગઈ. સામા છેડે ઊભેલો બૅટ્સમૅન પોતાના સાથી ખેલાડીને આઉટ થઈને જતો જોઈ રહે, એમ હું ઓશિયાળા મોઢે પેલી ચીકુવાળી બાઈની પીઠ સામે જોઈ રહ્યો.

ગુજરાતી સુલેખન 4

 1

          ગીરના જંગલને અડીને, જૂનાગઢથી આશરે પચીસ ગાઉ દૂર અને સાસણગીરથી આશરે છ ગાઉ દૂર મોટી મોણપરી નામનું એક ગામ આવેલું છે. ગામના પાદરમાંથી એક મોટી નદી વહી જાય છે. નદીને કાંઠે બબ્બે માથોડાં ઊંચી ભેખડો છે. નદીનાં વાંસજાળ પાણીમાં મગર શેલારા મારે છે. સોરઠના સીમાડે આવેલા આ મોણપરી ગામે માત્રા વાળા નામે દરબાર રહે. નદીને કાંઠે માત્રા વાળાની સોનાના કટકા જેવી જમીન આવેલી છે.

2

           ચોમાસું પૂરું થયું છે. જોઈને આંખો ઠરે તેવો મોલ ખેતરમાં ઊભો છે. લોકો લણણીના કામે લાગ્યા છે. આવા એક દિવસે, નમતા બપોરે દરબાર માત્રા વાળા ખાટલો ઢાળીને ખેતરમાં બેઠા છે. કુદરતે છૂટે હાથે વેરેલી સુંદરતાને દરબાર આંખો ભરીને પી રહ્યા છે. એકાએક દરબારની નજર નદીના ઘૂના પર પડી. સામેથી સિંહ અને સિંહણનું બેલાડ ચાલ્યું આવે છે. બેપરવાઈથી ચાલ્યા આવતાં આ રાજા-રાણીને દરબાર જોઈ રહ્યા. સિંહ અને સિંહણ પાણી પીવા ઊતર્યાં; પણ ત્યાં તો ઓચિંતો પાણીમાં ખળભળાટ થયો. એક પ્રચંડકાય મગર નદીના છીછરા પાણીમાં આવ્યો અને સિંહણને પૂંછડીનો ફટકો મારીને ઊંડા પાણીમાં ખેંચવા લાગ્યો. સિંહણે કાળના પંજામાંથી પોતાની જાતને છોડાવવા માટે ભારે મથામણ કરી, પણ એની કારી ફાવી નહિ. મગર સિંહણને પાણીમાં ખેંચી ગયો. સિંહ પોતાની રાણીને બચાવવા થોડે સુધી પાછળ-પાછળ ગયો, પણ જંગલનો રાજા પાણીમાં લાચાર હતો. સિંહ પાછો આવીને હતાશ થઈને નદીની વેકૂરમાં બેસી ગયો.

3

        દરબાર માત્રા વાળા શૂરવીર હતા. પશુઓ પ્રત્યે એમને અપાર પ્રેમ હતો. આ બહાદુર અને પ્રેમાળ જાનવર માટે એમના દિલમાં માયા બંધાઈ ગઈ હતી. સિંહને આમ ઢળી પડતો જોઈ એમનું હૃદય દ્રવી ઊઠ્યું. જ્યાં સિંહ પડ્યો હતો, ત્યાં જવા એ ઊભા થયા. ગામલોકોએ એમને વાર્યા, પણ દરબારે કોઈનું કહેવું માન્યું નહિ. નદીની ઊંચી-ઊંચી ભેખડો ઊતરીને એ સિંહ પાસે પહોંચ્યા. ત્યાં જઈને એમણે સિંહનાં જખમ સાફ કર્યાં, વનસ્પતિનાં પાંદડાં વાટી જખમ પર પાટા બાંધ્યા, સિંહના શરીર પર શીતળ જળનો છંટકાવ કર્યો. થોડીવારે સિંહે સહેજ આંખો ખોલીને જોયું. એક પ્રેમાળ માનવી એની સેવા-ચાકરી કરી રહ્યો હતો. સિંહ ક્યાંય સુધી આંખો મીંચીને પડ્યો રહ્યો.

4

        એક વાર દરબારના ઘરમાં ખાતર પાડવાના ઇરાદે ચોર ઘૂસ્યા. દરબાર ફળિયામાં ઢોલિયો ઢાળીને સૂતા હતા. સિંહ ઢોલિયાની નીચે સૂતો હતો. સહેજ સંચળ થતાં જ સિંહ જાગી ગયો ને ચોર પર ત્રાટક્યો. એક-બે તો ત્યાં જ પૂરા થઈ ગયા ને બાકીના ઘાયલ થઈને ભાગ્યા.

5

       ધનપાલ શેઠનું નામ દૂર-દૂર સુધી જાણીતું હતું. દૂર દેશાવર સાથે એમનો વેપાર ચાલતો હતો. એમને આંગણે લક્ષ્મીની છોળો ઊછળતી હતી. ઘરમાં ખરચતાં ખૂટે નહિ, તેટલું ધન હતું. આમ છતાં શેઠ ગણતરીવાળા હતા. એ સમજતા હતા કે ઘરની રાણી આવડતવાળી ન હોય, તો અઢળક ધન પણ ખૂટી જાય.

સુલેખન 5

 

1

          જ્યારે જ્યારે નવા બૂટની મારી માગણી મંજૂર થતી ત્યારે-ત્યારે અહીં વર્ણવેલાં બધાં દૃશ્યો ફરી-ફરી અચૂક  ભજવાતાં. વારનાં નામમાં ફેર પડે, પણ વાયદાની રીતમાં ફેર ન પડે. આજે ધક્કા ખાધાનું દુઃખ ભુલાઈ ગયું છે, બૂટ મળ્યા વખતનો આનંદ યાદ રહ્યો છે. દુદામામાનો સ્નેહનીતરતો અવાજ હજુય કાનમાં પડઘાયા કરે છે : “એમ કર ભાણા, સોમ, મંગળ અને જો બુધવાર પણ જાવા દે. એમ કર, ગુરુવારે લઈ જજે. વાર પણ સારો ગણાય." આજે નવા બૂટ લેવાના થાય છે, ત્યારે આ સ્નેહભીનો અવાજ અચૂક યાદ આવે છે. સાચું કહું છું, આજે મોંઘા બૂટ પહેરતાંય એટલો આનંદ નથી થતો, જેટલો આનંદ દુદામામાએ અનેક વાયદા પછી સીવી આપેલા બૂટ પહેરીને થતો.

2

Teacher: Why are you late today?

Chintu : Sir, I got up a bit late today. I was in a hurry. I pressed the toothpaste very hard, and the whole paste came out. I tried very hard to put paste back into the tube. I tried for more than an hour. But I failed. Then I started for school. So I reached late.

સુલેખન 6

 1

           સૌપ્રથમ તો બૂટ માટે મારે વડીલો પાસે વિધિસર માગણી રજૂ કરવી પડતી. પ્રથમ ભાઈ-છોટુભાઈ, પછી અમીનાબહેન, પછી બા સમક્ષ રજૂઆત કરતો, પછી બાપુજીને જણાવતો. પરિવાર સામે અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાના મહાન પડકાર સામે મારી સમસ્યા સૌને સાવ ક્ષુલ્લક લાગતી; એટલે કોઈ લક્ષ આપતું નહિ. સાતમ-આઠમનો મેળો, તરણેતરનો મેળો, ગણેશ-ઉત્સવ, નવરાત્રિ, લગ્નગાળો, શાળાના પ્રવાસો વગેરે બૂટ પહેરવાના પ્રસંગો ગણી શકાય. દિવાળી, બેસતું વરસ વગેરે પર્વોમાં બૂટ પહેરીને મહાલવાની તીવ્ર ઇચ્છા થતી; અને મારી માગણી અવારનવાર નામંજૂર થવા છતાં હું નેપોલિયનની જેમ હિંમત હાર્યા વગર મારા પ્રયાસો ચાલુ રાખતો.

2

There is a big neem tree near my house. A cuckoo lives there. It starts singing early in the morning. I hear it around 5.00 a.m. It is our alarm clock. All my family members like to wake up with its voice. I try to take some photographs of it. But it hides itself behind the leaves. I like to read on the terrace. Sometimes, I tease it. I copy its song. It is fun. It likes my company.

સુલેખન 7

 1

       એક કલાકમાં એ બૂટ-મોજાં લઈ પાછો આવ્યો. એના ચહેરા પર આનંદ હતો અને આંખોમાં ઉલ્લાસ. તરત બૂટ-મોજાં પહેરીને એ સ્કૂલે જવા રવાના થયો. એ સ્કૂલે ગયો અને હું મારા શૈશવનાં સ્મરણોમાં સરી પડ્યો. અફઝલ જેવડી મારી બાર વર્ષની ઉંમર. તે સમયની અમારા ગામની એ નાનકડી મોચીબજાર - પાંચ-છ દુકાનો- તેમાં કામ કરતા જેઠામામા, દુદામામા, ભગતમામાં - બધા મોચીને અમે મામા કહેતા. એ બજારમાં મેં બૂટ માટે જે ધક્કા ખાધા છે, જીવનમાં જે યાતના સહી છે, જે દુઃખો વેઠ્યાં છે તેનાં, સ્મૃતિમાં સંઘરાઈને પડેલાં ચિત્રો એક પછી એક મારા માનસપટ પરથી પસાર થવા લાગ્યાં.

2

      Gujarat is a progressive state. Ahmedabad is the largest city and center of business in Gujarat. Gandhinagar is the capital of Gujarat. About 50,000 people everyday travel between these two capitals-old and new. So, we need a good transport facility.

સુલેખન 8

 1

        ખુશનુમા સવાર છે. આપણે સાગરકાંઠો નહિ છોડીએ. દરિયો અહીંયાં પોતાનું ભારે શિંગડું ગુજરાતમાં ભરાવવા ફાંફાં મારે છે અને ઊંચે ખંભાત બાજુ ભોંકે છે. પણ અહીં આ ઊભરાટ અને આ નદીઓનો સાગરસંગમ, પણે ભીમપોર, ડુમસ ને હજીરાની દીવાદાંડી, સૂર્યની પુત્રી તપતી નદી, તાપીનો મરોડદાર સાગર-સંગમ. અહીં તો હેલિકોપ્ટર હોય, તો જરા ઊંચે જઈને જ જોવાની મજા આવે. અમદાવાદ-મુંબઈ વચ્ચે દોડતાં અથવા ભાવનગર જતાં વિમાનમાંથી આ પડખું ભારે ચિત્રાત્મક લાગે છે. બન જાય તો જોજો કદીક.

2

Manoj is a wildlife photographer. He is from Tamil Nadu . Last week he went to Gir forest. There he lost his way. He asked Laxmi, a girl from Gir to help him. Laxmi is in standard 7. She was not able to speak English properly. On the other side Manoj was not able to understand Gujarati. Was Laxmi able to help him? Let's see...

ગુજરાતી સુલેખન 9

 1

          રવિશંકર મહારાજનો જન્મ સંવત 1940ના મહા મહિનાની વદ ચૌદશના દિવસે એટલે કે મહાશિવરાત્રીના રોજ થયો હતો. ઈ. સ. 1884ના ફેબ્રુઆરી મહિનાની પચીસમી તારીખે ખેડા જિલ્લાના રઢુ ગામે જન્મેલા રવિશંકરના પિતાશ્રીનું નામ શિવરામભાઈ અને માતુશ્રીનું નામ નાથીબા હતું. પિતાજી પાસેથી જીવનમાં સારી ટેવો કેળવવાનું અને માતા પાસેથી ખૂબ ચાવીચાવીને ખાવાની આરોગ્યની ચાવીનું શિક્ષણ એ બાળપણમાંથી જ પામ્યા હતા. બાળપણથી જ એમનો સ્વભાવ સાહસિક અને નીડર હતો. દીનદુઃખી પ્રત્યેની લાગણીવાળું હૈયું પણ એમને બાળપણથી જ મળ્યું હતું. બાળપણથી જ એ ઘરનાં નાનાંમોટાં કામોમાં મદદ કરતા હતા. ખેતીનું પ્રત્યેક કામ એ શીખી ગયા ને હોંશથી એ કામમાં જોતરાઈ પણ જતા. કોઈ પણ કામમાં એમને શરમ, સંકોચ અને નાનપ નહિ.

2

       એક માણસ એક વખત પોતાના ગામમાં બની રહેલા નવા મંદિરનું નિર્માણકાર્ય જોવા ગયો હતો. એ કોઈ જાણકાર નહોતો. બસ, એમ જ જોવા માટે ગયો હતો. ત્યાં જઈને એણે જોયું તો એક શિલ્પી ખૂબ જ એકાગ્રતાથી આરસપહાણના પથ્થરમાંથી ભગવાનની મૂર્તિ ઘડી રહ્યો હતો. પેલા માણસને એના કામમાં રસ પડી ગયો. એ શિલ્પીની બાજુમાં બેસી ગયો. અચાનક એનું ધ્યાન બાજુમાં પડેલી એવી જ અન્ય એક મૂર્તિ પર પડયું. એને નવાઈ લાગી. એણે શિલ્પીને પૂછ્યું, ‘મંદિરમાં એકસરખી આ બે મૂર્તિઓની જરૂર છે ?’

3

          પરદેશની વાત છે. ત્યાંના એક સ્ટોરમાં એક યુવક દાખલ થયો. દુકાનદાર સાથે નમ્રતાથી વાત કરીને તેણે પબ્લિક ફોન વાપરવાની મંજૂરી માગી. દુકાનદારે હા પાડી. યુવકના હાથ મેલા અને ખરાબ હતા એટલે એ સ્પીકર ફોન પર વાત કરતો હતો. અન્ય કોઈ ગ્રાહક એ સમયે સ્ટોરમાં હાજર ન હોવાથી દુકાનદાર એની વાત ધ્યાનથી સાંભળી રહ્યો હતો. સામા છેડે કોઈ સ્ત્રી વાત કરી રહી હતી.

4

          દુષ્કાળ પડ્યો છે એમ સાંભળતાં જ મહારાજ ત્યાં મદદે પહોંચી જાય. એકવાર બનાસકાંઠા જિલ્લામાં દુષ્કાળ પડયો હતો ત્યારે મહારાજ ત્યાં પહોંચી ગયા. આ પ્રદેશમાં લોકો પાણી માટે વલખાં મારતા હતા ત્યારે મહારાજે ગામડે-ગામડે ફરી, દિવસરાત પરિશ્રમ કરી કૂવાઓ અને બોરિંગ કરાવ્યાં. લોકોને એટલી બધી રાહત થઈ ગઈ કે તેઓ મહારાજને ‘બોરિંગવાળા મહારાજ'ના નામે ઓળખાવા લાગ્યા હતા.

5

            ઈ. સ. 1922માં એમને પ્રથમવાર બહારવટિયાઓનો ભેટો થઈ ગયો. છિપિયાલ ગામથી તેઓ રાત્રે સરસવણી ગામે પાછા ફરતા હતા, ત્યાં રસ્તામાં જ બહારવટિયા ભેટી ગયા. કાચોપોચો માણસ હોય તો છાતીનાં પાટિયાં બેસી જ જાય પણ આ તો મહારાજ, નરી નિર્ભયતાની મૂર્તિ ! એમણે તો બહારવટિયાઓને મહાત્મા ગાંધીની વાત કરી, આઝાદીની લડતની વાત કરી. બહારવટિયાઓને ગાંધીજીનું કામ ઉપાડી લઈ ‘સાચું બહારવટું' ખેડવા સમજાવ્યું. પછી તો મહારાજે કોતરોમાં ભમીભમી અનેક બહારવટિયાઓને સુધારવાની પ્રવૃત્તિ કરી. આથી જ તો ઝવેરચંદ મેઘાણીએ એમને 'માણસાઈના દીવા' કહ્યા હતા.

6

           એવામાં કુદરતને કરવું તે કહળસંગના બાપુ ગુજરી ગયા. ગામમાં કોઈ ભણેલું ન મળે. કોઈનો કાગળ આવ્યો હોય તો હરખચંદની હાટે વંચાવા જવું પડતું. ‘ઉજ્જડ ગામમાં એરંડો પ્રધાન.' ગામ આખું અંગૂઠાછાપ એટલે હરખચંદનો ભાવ પૂછાય. કોઈના દસ્તાવેજ લખવા હોય, ખાતું પાડવું હોય કે સારા—ભલા અવસરે કંકોત્રી લખવી હોય કે માઠા પ્રસંગે કાગળ લખવા હોય તો હરખચંદ શરમના માર્યા કામ કરી દેતા.