ગુરૂ રવિદાસ

            ગુરૂ રવિદાસ

          ગુરૂ રવિદાસ જી એક મહાન સંત, કવિ અને સમાજ સુધારક હતા જેમણે 15મી સદી દરમિયાન ભારતમાં રહ્યા અને કાર્ય કર્યું. તેઓ ભક્તિ આંદોલનના મુખ્ય પ્રતિનિધિઓમાંથી એક હતા. તેમનો જન્મ ઉત્તર પ્રદેશના વારાણસી નજીક રાઇપુર ગામમાં એક ચર્મકાર (ચમાર) પરિવારમાં થયો હતો. ગુરૂ રવિદાસ જી સમાજમાં સમાનતા, ભાઈચારો, અને પ્રેમના સંદેશાઓ આપનારા એક અગ્રણી વ્યક્તિત્વ હતા. 

        તેમણે સમાજમાં વ્યાપ્ત જાતિવાદ અને અસ્પૃશ્યતા વિરુદ્ધ લડત આપી અને સમાજમાં સર્વની સમાનતા માટે અવાજ ઉઠાવ્યો. તેમના શિક્ષણ અને સંદેશાઓ ભજનો, કવિતાઓ, અને દોહાઓમાં પ્રગટ થયા છે, જે સિખ ધર્મના ગુરુ ગ્રંથ સાહિબમાં પણ સમાવિષ્ટ છે. તેમના શિક્ષણોનું મુખ્ય સાર એ છે કે ધર્મ અને ભક્તિ કોઈ જાતિ અથવા વર્ગ સુધી સીમિત નથી; તે સર્વ માનવજાતિ માટે છે.

         ગુરૂ રવિદાસ જીની શિક્ષણો અને જીવનદર્શન આજે પણ અનેક લોકો માટે પ્રેરણાસ્ત્રોત બની રહ્યા છે, અને તેમની જયંતિ દર વર્ષે ભારતભરમાં મોટા ઉત્સાહથી ઉજવાય છે.

છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ

                 છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ

         છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ મરાઠા સામ્રાજ્યના સ્થાપક હતા અને તેઓ ભારતના મહાન યોદ્ધાઓ પૈકીના એક માનવામાં આવે છે. તેમનો જન્મ ૧૯ ફેબ્રુઆરી, ૧૬૩૦ના રોજ શિવનેરી કિલ્લામાં થયો હતો. તેમના પિતા શાહજી ભોંસલે અને માતા જીજાબાઈ હતા. શિવાજીનું બાળપણ પુણેના પાસે આવેલા પુણે જિલ્લામાં વિત્યું.

          શિવાજીએ નાનપણથી જ મોઘલ સામ્રાજ્યની વિસ્તારનીતિની વિરુદ્ધ લડાઇ આરંભી દીધી હતી. તેમણે સ્વરાજ્યની સ્થાપના માટે અનેક યુદ્ધો લડ્યા અને મરાઠા સામ્રાજ્યની નીંવ નાખી. તેમનું શાસન જનતા માટે ન્યાયપૂર્ણ અને પ્રજાવત્સલ હતું. તેમણે કિલ્લાઓનું નિર્માણ, નવીન પ્રશાસનિક પદ્ધતિઓની રચના અને સ્થાનિક લોકોને સામેલ કરીને સામ્રાજ્યનું વિસ્તારણ કર્યું.

         શિવાજીનું સૌથી પ્રસિદ્ધ યુદ્ધ અફઝલ ખાન સાથેનું હતું, જ્યાં તેમણે બુદ્ધિશાળી અને સાહસિક રીતે અફઝલ ખાનને પરાજય આપ્યો. તેમણે મોઘલ, પોર્તુગીઝ, અને અંગ્રેજો સાથે પણ લડાઈઓ લડી. શિવાજીનું શાસન ધર્મનિરપેક્ષતા અને સમરસતા પર આધારિત હતું.

           ૧૬૮૦માં તેમનું અવસાન થયું, તેમનું વીરતાપૂર્ણ જીવન અને સ્વરાજ્ય માટેનો સંઘર્ષ ભારતના ઇતિહાસમાં સોનેરી અક્ષરે લખાયેલ છે. 

મહર્ષિ દયાનંદ સરસ્વતી

મહર્ષિ દયાનંદ સરસ્વતી 

       દયાનંદ સરસ્વતી ભારતીય સમાજ સુધારક અને વેદાંતના મહાન જ્ઞાની હતા. તેમનો જન્મ ૧૨ ફેબ્રુઆરી, ૧૮૨૪ના રોજ ગુજરાતના ટંકારા ગામમાં થયો હતો. તેમનું મૂળ નામ મૂળશંકર હતું. તેમના જીવનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સમાજમાં વ્યાપેલા અંધશ્રદ્ધા, જાતિ-પ્રથા, બાળ વિવાહ અને સતી પ્રથા જેવી કુરીતિઓનો નાશ કરવો હતો.

     દયાનંદ સરસ્વતીએ ૧૮૭૫માં 'આર્ય સમાજ'ની સ્થાપના કરી. આર્ય સમાજનું મુખ્ય લક્ષ્ય વેદોનું પુનર્જાગરણ અને સમાજમાં નૈતિક અને આધ્યાત્મિક જાગૃતિ લાવવી હતી. તેમણે વેદોના અધ્યયન અને પ્રચાર પર ખૂબ જોર આપ્યો. તેમણે 'સત્યાર્થ પ્રકાશ' નામનું એક ગ્રંથ લખ્યું, જેમાં વેદિક ધર્મની શુદ્ધ શિક્ષાઓનું પ્રચાર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.

      દયાનંદ સરસ્વતીએ સમાજમાં સ્ત્રી શિક્ષણનું મહત્ત્વ પણ ઉજાગર કર્યું અને સ્ત્રીઓને સમાન અધિકાર આપવાની વકાલત કરી. તેમની આ વિચારધારા અને પ્રવૃત્તિઓને કારણે તેઓ ઘણા વિવાદોમાં પણ ઘેરાયા, પરંતુ તેમણે ક્યારેય સત્ય અને ધર્મનું પાલન કરવાનું છોડ્યું નહીં.

દયાનંદ સરસ્વતીનું ૩૦ ઓક્ટોબર, ૧૮૮૩ના રોજ અવસાન થયું. તેમનું જીવન અને શિક્ષણ આજે પણ